Taekwondo Geleneklerinden Kopmadan Olimpik Geleceğini İnşa Edebilir mi? – Barış Bayram

Taekwondo, köklü geçmişi ve kendine özgü felsefesiyle yalnızca bir müsabaka sporu değildir. Disiplin, saygı, öz denetim, sabır ve karakter gelişimi üzerine kurulmuş bir dövüş sanatıdır.

Ancak taekwondonun olimpiyat programına girmesi, bu sporun teknik yapısını, antrenman anlayışını ve uluslararası rekabet koşullarını önemli ölçüde değiştirmiştir.

Bu değişim bazıları tarafından gelişim olarak değerlendirilirken, bazıları tarafından taekwondonun geleneksel kimliğinden uzaklaşması şeklinde yorumlanmaktadır.

Peki, gerçekten bir tercih yapmak zorunda mıyız?

Geleneksel taekwondoyu korumak için olimpik gelişime karşı mı çıkmalıyız? Ya da olimpiyatlarda başarılı olmak için geleneksel değerlerimizden vazgeçmeyi mi kabul etmeliyiz?

Bizce bu iki yaklaşımı birbirinin karşıtı olarak görmek, tartışmayı daha başlangıçta yanlış bir zemine taşımaktadır.

Geleneksel taekwondo bize ne kazandırıyor?

Geleneksel anlayışın en güçlü tarafı, taekwondoyu yalnızca kazanılan müsabakalarla değerlendirmemesidir.

Temel teknikler, poomsae, savunma uygulamaları, disiplin ve saygı anlayışı bu sporun karakterini oluşturan önemli unsurlardır.

Her çocuk olimpiyat şampiyonu olamaz. Her sporcu millî takıma seçilemez. Ancak taekwondo eğitimi alan her birey disiplinli olmayı, kendini kontrol etmeyi ve başkalarına saygı göstermeyi öğrenebilir.

Bu yönüyle geleneksel taekwondo, sporun toplumsal ve eğitsel değerini yaşatır.

Ancak geleneksel yaklaşımın da eleştirilmesi gereken yönleri bulunmaktadır.

Geçmişte kullanılan her yöntemin bugün de en doğru yöntem olduğunu düşünmek, gelişimin önünü kapatabilir.

Bilimsel antrenman yöntemlerine, yeni teknolojilere ve değişen müsabaka koşullarına karşı çıkmak, gelenekleri korumak değil, zaman içerisinde onları etkisizleştirmek anlamına gelebilir.

Gelenekleri korumak, geçmişte kalmak değildir. Geçmişten aldığımız değerleri geleceğe taşıyabilmektir.

Olimpik taekwondo ne kazandırdı, neyi değiştirdi?

Olimpikleşme, taekwondonun dünya çapında tanınırlığını artırdı. Sporcular için uluslararası başarı hedefleri oluşturdu. Antrenman biliminin, performans analizlerinin ve teknolojinin önemini artırdı.

Elektronik puanlama sistemleriyle müsabakalarda daha objektif değerlendirmeler yapılması hedeflendi.

Bütün bunlar önemli kazanımlardır.

Ancak olimpikleşmenin beraberinde getirdiği bazı sorunları da görmezden gelemeyiz.

Bugün müsabakalarda kullanılan tekniklerin önemli bir bölümü, doğal olarak puanlama sisteminin gereklerine göre şekillenmektedir.

Sporcuların puan getiren hareketlere yönelmesi anlaşılabilir bir durumdur. Fakat burada sorgulamamız gereken önemli bir nokta bulunmaktadır.

Taekwondo teknikleri mi puanlama sistemini belirlemelidir, yoksa puanlama sistemi mi taekwondo tekniklerini şekillendirmelidir?

Elektronik sistemin algıladığı her temasın, geleneksel mücadele anlayışı bakımından aynı ölçüde etkili olduğunu söyleyebilir miyiz?

Müsabakalarda puan kazanmayı sağlayan tekniklerin ön plana çıkması, diğer tekniklerin eğitimdeki önemini azaltıyor mu?

Bu sorular olimpik taekwondoya karşı çıkmak için değil, olimpik taekwondonun daha nitelikli gelişmesine katkı sağlamak için sorulmalıdır.

Çünkü teknolojinin görevi sporu kendi sınırlarına hapsetmek değil, sporun gelişimine hizmet etmektir.

Ulusal federasyonlar bu tartışmanın neresinde?

İşte asıl üzerinde durmamız gereken konu budur.

Diğer ulusal federasyonlar ve Türkiye Taekwondo Federasyonu, yalnızca müsabakaları düzenleyen, millî takımları belirleyen ve uluslararası organizasyonlara sporcu gönderen kurumlar olarak değerlendirilmemelidir.

Ulusal federasyonların sorumluluğu çok daha geniştir.

Taekwondonun ülke genelinde gelişmesini sağlamak, antrenörlerin eğitim standartlarını yükseltmek, sporcuların gelişimini desteklemek ve bu sporun gelecek nesillere sağlıklı biçimde aktarılmasına öncülük etmek de kurumsal sorumluluklarının önemli parçalarıdır.

Bu nedenle ulusal federasyonların geleneksel ve olimpik taekwondo tartışmalarında yalnızca uluslararası müsabaka kurallarını uygulayan bir konumda kalması yeterli değildir.

Uluslararası kurallara uyum sağlamak elbette zorunludur. Ancak ulusal eğitim politikalarını geliştirmek, kulüplerin ihtiyaçlarını değerlendirmek ve taekwondonun bütün yönlerini desteklemek de aynı derecede önemlidir.

Diğer ulusal federasyonlar ve Türkiye Taekwondo Federasyonu, olimpik başarıyı hedeflerken taekwondonun geleneksel kimliğinin korunmasına yönelik somut politikalar da üretmelidir.

Burada ulusal federasyonlara yöneltmemiz gereken temel soru şudur:

Taekwondo eğitiminin uzun vadeli hedefi yalnızca uluslararası müsabakalarda madalya kazanmak mıdır, yoksa teknik, kültürel ve sportif yönleriyle güçlü bir taekwondo toplumu oluşturmak mıdır?

Elbette her ikisi de hedeflenmelidir.

Ancak bu hedeflerin birlikte nasıl gerçekleştirileceği açık ve ölçülebilir bir stratejiyle ortaya konulmalıdır.

Ulusal federasyonlar hangi davranış ve yönetim ilkelerini benimsemeli?

Öncelikle geleneksel ve olimpik anlayışlardan birini diğerine üstün gören bir yönetim yaklaşımından kaçınılmalıdır.

Ulusal federasyonlar, taekwondonun bütün disiplinlerine eşit saygı göstermeli; farklı alanların ihtiyaçlarına göre adil ve dengeli destek mekanizmaları oluşturmalıdır.

Antrenör eğitimlerinde yalnızca müsabaka başarısına yönelik teknikler değil, temel tekniklerin doğru uygulanması, poomsae, savunma uygulamaları, spor etiği ve çocukların gelişim özellikleri de önemsenmelidir.

Kuşak sınavlarının yalnızca şekli bir uygulamaya dönüşmemesi, teknik yeterliliği gerçekten ölçen standartlarla gerçekleştirilmesi sağlanmalıdır.

Uluslararası müsabakalarda başarı elde eden sporcular kadar, yıllarca sporcu yetiştiren ve taekwondonun yaygınlaşmasına katkı sağlayan kulüplerin ve antrenörlerin emeği de görünür kılınmalıdır.

Ulusal federasyonların kararlarında katılımcılık esas alınmalıdır.

Teknik kurullar, eğitim kurulları, antrenörler, hakemler, kulüpler ve sporcular, kendilerini ilgilendiren düzenlemelerde görüş bildirebilmelidir.

Eleştiriler kurumsal bir tehdit olarak değil, gelişim için değerlendirilmesi gereken katkılar olarak görülmelidir.

Güçlü bir federasyon, yalnızca başarılarını anlatan değil, eksiklerini de tartışabilen federasyondur.

Ulusal federasyonlara somut önerilerimiz

1. Ulusal Taekwondo Eğitim Modeli oluşturulmalıdır

Her ülkede, kulüpler için yaş gruplarına ve kuşak seviyelerine göre temel teknikleri, poomsae çalışmalarını, savunma uygulamalarını ve olimpik müsabaka eğitimini bütünleştiren bir eğitim modeli hazırlanmalıdır.

Bu model, sporcuların yalnızca müsabaka kazanmak için değil, taekwondonun bütün yönlerini öğrenerek yetişmesini hedeflemelidir.

2. Geleneksel ve olimpik gelişim birlikte desteklenmelidir

Kyorugi, poomsae ve diğer eğitim alanlarının gelişimi birbirinin alternatifi olarak görülmemelidir.

Her alanın kendine özgü ihtiyaçları belirlenmeli, faaliyet programları ve eğitim olanakları bu ihtiyaçlar doğrultusunda geliştirilmelidir.

3. Antrenör eğitimleri yeniden değerlendirilmelidir

Antrenörlerin yalnızca güncel müsabaka kurallarını bilmesi yeterli değildir.

Spor pedagojisi, temel teknikler, sporcu sağlığı, etik değerler ve modern antrenman bilimi de sürekli eğitim programlarının ayrılmaz parçaları olmalıdır.

Geleneksel bilgi birikimine sahip deneyimli antrenörlerle modern spor bilimi alanında çalışan uzmanlar aynı eğitim ortamında buluşturulmalıdır.

4. Elektronik puanlamanın teknik gelişime etkisi araştırılmalıdır

Elektronik puanlama sistemlerinin müsabaka tekniklerini nasıl etkilediği bilimsel yöntemlerle incelenmelidir.

Teknik çeşitlilik, müsabaka kalitesi, sporcu güvenliği ve seyir zevki bakımından elde edilen sonuçlar değerlendirilerek uluslararası kuruluşlara yapıcı öneriler sunulmalıdır.

5. Kulüplerin görüşlerine gerçek anlamda başvurulmalıdır

Taekwondonun gelişimi yalnızca merkezî kararlarla sağlanamaz.

Ülkelerin farklı bölgelerinde faaliyet gösteren kulüplerin karşılaştığı sorunlar, eğitim ihtiyaçları ve önerileri düzenli olarak değerlendirilmelidir.

Karar alma süreçlerinde katılımcılık yalnızca bir söylem olarak kalmamalıdır.

6. Başarı kriterleri genişletilmelidir

Ulusal federasyonların başarısı yalnızca olimpiyat, dünya ve Avrupa şampiyonalarında kazanılan madalyalarla ölçülmemelidir.

Aktif sporcu sayısı, spora devamlılık, antrenör eğitimlerinin niteliği, kulüplerin gelişimi, çocukların spora katılımı ve teknik eğitim standartları da değerlendirmeye alınmalıdır.

Madalyalar başarının önemli göstergeleridir. Ancak bir spor dalının sağlıklı gelişimini tek başına açıklamaz.

Ulusal federasyonların başarısını nasıl ölçeceğiz?

Önerilerimizin yalnızca temenniden ibaret kalmaması için somut performans göstergeleri belirlenmesini de gerekli görüyoruz.

Örneğin diğer ulusal federasyonlar ve Türkiye Taekwondo Federasyonu her yıl şu soruların yanıtlarını kamuoyuyla paylaşabilmelidir:

• Kaç antrenör temel teknikler, poomsae, sporcu sağlığı ve modern antrenman yöntemleri konusunda eğitim aldı?
• Kaç kulüp ulusal eğitim programlarına katıldı?
• Spora başlayan çocukların ne kadarı sonraki yıllarda taekwondoya devam etti?
• Geleneksel eğitim ile olimpik müsabaka eğitimini bütünleştiren kaç çalışma gerçekleştirildi?
• Kulüplerden ve antrenörlerden gelen önerilerin kaçı değerlendirildi, kaçı uygulamaya alındı?
• Uluslararası başarıların yanında ülke genelindeki taekwondo altyapısında hangi somut gelişmeler sağlandı?

Bu soruların yanıtlanması, yalnızca mevcut yönetimlerin değil, gelecekte görev alacak bütün yönetimlerin de değerlendirilmesine katkı sağlayacaktır.

Taekwondonun geleceği ortak akılla şekillenmelidir

Gelenekselcilerin geçmişten gelen değerleri koruma çabasını da olimpik anlayışı savunanların uluslararası başarı hedeflerini de anlamak gerekiyor.

Ancak hiçbir yaklaşım kendisini taekwondonun tek doğru temsilcisi olarak görmemelidir.

Ulusal federasyonların görevi bu iki anlayıştan birini seçmek değil, ortak bir gelişim politikası oluşturmaktır.

Geleneksel taekwondo kimliğimizi ve değerlerimizi yaşatırken, olimpik taekwondo uluslararası rekabette gelişmemizi sağlar.

Biri köklerimizi, diğeri geleceğe uzanan hedeflerimizi temsil eder.

Kökleri olmayan bir ağacın büyümesi mümkün değildir. Ancak büyümeyen bir ağacın da geleceğe ulaşması beklenemez.

Diğer ulusal federasyonlar ve Türkiye Taekwondo Federasyonu’ndan beklentimiz, kökleri korurken gelişimi destekleyen, bütün paydaşlarını dinleyen ve başarıyı yalnızca madalyalarla ölçmeyen bir yönetim anlayışına öncülük etmeleridir.

Taekwondonun geleceği, gelenekselciler ile olimpikçiler arasında bir mücadele alanına dönüştürülmemelidir.

Bu gelecek; sporcuların, antrenörlerin, hakemlerin, kulüplerin ve ulusal federasyonların ortak aklıyla şekillendirilmelidir.

Çünkü mesele yalnızca nasıl müsabaka yaptığımız değildir.

Mesele, nasıl bir taekwondo anlayışını gelecek nesillere bırakacağımızdır.